بی خوابی = INSOMNIA

برخی از نظریه ها برای توجیه و تفسیر بی خوابی مطرح شده که در معتبرترین و مستندترین آنها این عقاید مشاهده می شوند :

* برانگیختگی اضافی فیزیولوژیک

* افزایش یا زیادی فعالیتهای شناختی

مک کان به ارائه ی طرح یا روشی پرداخته که درموارد متعددی از جمله دو نفر که به بی خوابی مستمر و مزمن دچاربودند ، مؤثر واقع شده است :

به بیمار پیشنهاد یا تلقین می شود که درشرایط خلسه ی هیپنوتیزمی یک تخته سیاه را تجسم کند و بر روی آن یک دایره ای بکشد و در وسط این دایره عدد 100 را بنویسد . پس از آن تصور کند که درحالیکه یک تخته پاک کن را برروی مرکز دایره نهاده ، با حرکت دایره ای درعکس مسیر ساعت ، این شماره را به آهستگی پاک کند . پس از پایان این کـار ، درکنــار ایــن دایــره جمله ی « خواب عمیق » را می نویسد . سپس عدد 99 توسط او درداخل دایره نوشته می شود و پس از اینکه مطابق روش قبـلی با تخته پاک کن این عدد را هم پاک کرد ، دوباره عبارت « خواب عمیق » را درست بر روی جمله قبلی می نویسد و درانجام این کار خیلی دقت می کند که کلمه ها مضاعف نشوند . این روش با نوشتن اعداد کوچکتر از 100 ، 99 ، 98 و ... ، پاک کردن آنها و نـوشتن جمله ی « خواب عمیق » بر روی جمله ی نوشته شده ی قبلی تکرار و تکرار می شود . مؤلفین یا طراحان این روش نتایج درخشانی را برای آن گزارش کرده اند .

اگر علت بدخوابی افزایش فعالیت شناختی بوده باشد ، مشخص می شود که دراین روش درمانگر جریان افکار روشنفکرانه یا جستجوگرانه را به این ترتیب با یک کار تکراری قطع می کند که هر چند این کار به تمرکز نیاز دارد ، ولی به زودی حوصله بیمار را سربرده و دراو خستگی و گیجی پدید می آورد و او را به سمت خواب می برد .

می رز درباره ی علل مختلف بی خوابی براساس علل ایجاد کننده ی آنها بحث می کند و اخطار می کند برخی از

بی خوابیها که به علت انواعی از جنونها پدید می آیند ، بایستی از انبوه بدخوابیها که به علل اضطراب معمولی ، نگرانی ، افکار پریشان و یا بدخوابیهائی که براثر خوابهای پریشان به علت عقده های سرکوب شده پدید آمده اند ، تفاوت گذاشته شوند . او برای درمان بر روی آرامش خیال ، ریلاکس بودن و آموزش خود هیپنوتیزم به بیمار تکیه می کند .

اریکسون ، هرشمن و سکتور به یک مورد بدخوابی بسیار طولانی اشاره دارند که در شرایط خلسه ی هیپنوتیزمی بیمار آشکار کرده بود که در دوران کودکی وی یک آتش سوزی درخانه ی آنها پیدا شد که در تعقیب آن اختلافات عمیقی بین پدر و مادرش به وجــود آمد که تا آستانه ی طلاق پیش رفتند . آنان از این گزارش این نتیجه گیری را می کنند که درشرایطی که بدخوابی ریشه در یک تجربه ی تروماتیک واحدی دارد ، دوباره زنده کردن آن خاطره و تخلیه ی هیجانی ممکن است برای درمان ضروری بوده باشد .

چیک و لکرون اشاره دارند که بدخوابی درکودکان ممکن است به علت ترس ، به ویژه گاهی ترس از مرگ بوده باشد . دربسیاری از موارد  [ درکودکان مسیحی ] این ترس ممکن است براساس خواندن این دعا به صورت شبانه باشد که به کودکان درشرایط بیماری قبل از رفتن به خواب آموزش می دهند : « اگر من پیش از بیدار شدن مُردم ، من از تو می خواهم ، ای خدای بزرگ که روح مرا در پناه خودت قرار دهی . » از آنجا که در گذشته بیماریهای سخت و وخیم درکودکان و مرگ کودکان زیاد بود ، بنابر این بسیاری از کودکان خاطره ای از مرگ دیگر کودکان داشتند و خواندن این دعا برای عده ای از آنان واقعا ترس آور یا وحشت انگیز بود و می ترسیدند پس از خوابیدن بمیرند . اگر این ترس علت آشفتگی بیمار و پیدایش اختلال درخواب تشخیص داده شود ، قبل از اینکه با تلقینات هیپنوتیزمی بی خوابی بیمار درمان شود ، شایسته است این فکر غلط با اطمینان بخشی به کودک ، از بین برده شود . همانند شرایط ترک کردن مصرف دخانیات ، چیک و لکرون از علائم یا سیگنالهای ایدئوموتور درجوابگوئی به برخی از پرسشها که در روشن شدن علت و شرایط درمان بـدخـوابی ممکن است لازم باشند ، استفاده می کردند .

در شرایطی که بی خوابی لااقل در اکثریتی از افراد جامعه خطرناک و یا وخیم نیست ، تقریباً درتمام جوامع انسانی این تمایل به وجود آمده که با خوردن مقدار رو به تزاید داروها با این بی خوابی مقابله کنند . این مصرف خواب آورها و آرامش بخش ها می تواند به اعتیاد به مصرف دائمی این داروها منجر شود که این اعتیاد به ویژه به میزان زیادی از داروها ، خیلی بیشتر از بدخوابی پرعارضه است . اشپیگل ها به بیماران بدخواب که به آنها مراجعه می کنند آموزش می دهند که درشرایط خلسه و ریلاکس بودن به خودشان تلقین کنند که بر روی یک پرده ی سینمائی و یا صفحه ی تلویزیونی بسیار بزرگ می توانند افکار ، احساسها ، خاطرات و یا برنامه ریزیهای ذهنی و فکری خود را منعکس کنند . آنها به بیماران توصیه می کردند که به جای جنگیدن با فکرها ، یاد بگیرند و تمرین کنند که آنها را متوقف سازند و آنها را با تصویرسازی هیپنوتیزمی بر روی این صفحه بزرگ خیالی منعکس سازند ، درحالیکه خودشان هم می توانند با قرار گرفتن درخلسه عمیقترو استقرار درشرایط احساس خروج از بدن ، در آن حوالی درشرایط معلق بودن درهوا قرار بگیرند .

ژاکوب از تکنیک تلویزیون برای درمان کودکانی که از بدخوابی رنج می برند ، استفاده می کرد . او به کودکان پیشنهاد می کرد که شبها پیش از خواب به تجسم صحنه هائی از میکی موس و یا سایر کارتونهای جذّاب بپردازند . این کارساده به سرعت و به خوبی می تواند آن چنان آنها را مجذوب و از خیالات متفرقه دورکند که آنها به خواب راحت و لذت بخشی وارد شوند .

ژاکوب نوارهای صوتی بسیار جالبی طراحی کرده و برای به خواب رفتن کودکان در آنها به مادران توصیه می کند که پس از قرار گرفتن کودک در بستر ، این نوار صوتی را برای آنان پخش کنند . او قسمت پایانی دعای خواب را هم به اینصورت پیشنهاد کرده است : « خدای مهربان ، من خیلی ا تو متشکرم . برای من چقدر لذت بخش است که می دانم تو از آن بالا از بچه ها مراقبت می کنی .